Przedawnienie jest jedną z najważniejszych instytucji prawa cywilnego chroniących dłużników. Mimo to wierzyciele (banki, firmy pożyczkowe), czy też fundusze wierzytelności nadal kierują do sądów pozwy o zapłatę także wtedy, gdy roszczenie może być już przedawnione, licząc na bierność pozwanego. W mojej praktyce przed sądami województwa śląskiego zarzut przedawnienia pozostaje jednym z najczęściej i najskuteczniej podnoszonych zarzutów w obronie pozwanego.
Czym jest przedawnienie?
Przedawnienie zostało uregulowane w art. 117 i nast. Kodeksu cywilnego (dalej: k.c.).
Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia. Przedawnienie nie powoduje automatycznego wygaśnięcia długu – roszczenie nadal istnieje, ale staje się tzw. zobowiązaniem naturalnym, którego nie da się skutecznie wyegzekwować, jeżeli dłużnik skutecznie skorzysta z ochrony przewidzianej przez ustawę.
Terminy przedawnienia – przegląd
Ogólny termin: 6 lat
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat. Trzeba jednak pamiętać, że koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż 2 lata. To ważne praktycznie, bo niekiedy realny moment upływu przedawnienia wypada później niż dokładna, szósta rocznica wymagalności roszczenia.
Roszczenia związane z działalnością gospodarczą i świadczenia okresowe: 3 lata
Trzyletni termin dotyczy roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. W praktyce bardzo często obejmuje to roszczenia dochodzone przez banki, firmy pożyczkowe, fundusze wierzytelności, operatorów telekomunikacyjnych czy dostawców usług. To najistotniejszy termin w sprawach o zapłatę wytaczanych przeciwko konsumentom.
Roszczenia stwierdzone orzeczeniem: 6 lat
Roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, ugodą zawartą przed sądem, ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd albo orzeczeniem sądu polubownego przedawnia się z upływem 6 lat. Jeżeli jednak takie roszczenie obejmuje świadczenia okresowe należne w przyszłości, to w tej części termin wynosi 3 lata.
Nowelizacja z 2018 roku – przełom dla konsumentów
Po nowelizacji z 2018 roku po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. To zasadnicza zmiana względem wcześniejszego stanu prawnego, w którym przedawnienie co do zasady wymagało aktywnego podniesienia zarzutu przez pozwanego. Trzeba jednak pamiętać, że ustawa przewiduje wyjątek: w wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, jeżeli wymagają tego względy słuszności.
W praktyce samo to, że roszczenie może być przedawnione, nie zwalnia pozwanego
z czujności. W postępowaniu upominawczym sąd wydaje nakaz zapłaty, chyba że już z treści pozwu wynika oczywista bezzasadność roszczenia albo twierdzenia budzą wątpliwości. Dlatego reakcja pozwanego nadal ma ogromne znaczenie.
Bieg przedawnienia – od kiedy liczyć?
Co do zasady bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Dla wielu roszczeń kredytowych lub pożyczkowych oznacza to konieczność ustalenia, kiedy doszło do skutecznego wypowiedzenia umowy albo kiedy konkretna rata stała się wymagalna. W przypadku świadczeń ratalnych bardzo często każdą ratę trzeba oceniać osobno, chyba że całość wierzytelności została postawiona w stan natychmiastowej wymagalności.
Przerwanie i zawieszenie przedawnienia
Przedawnienie nie zawsze biegnie w sposób prosty i nieprzerwany. Ustawa przewiduje zarówno przypadki zawieszenia biegu przedawnienia, jak i jego przerwania. Do przerwania dochodzi m.in. przez czynność przed sądem lub innym właściwym organem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia oraz przez uznanie roszczenia przez dłużnika. Po każdym przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo, z tym że gdy przerwanie nastąpiło przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym właściwym organem, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki to postępowanie nie zostanie zakończone.
Cesja (sprzedaż długu) a przedawnienie
Cesja wierzytelności sama w sobie nie przerywa ani nie zawiesza biegu przedawnienia. Jeżeli wierzytelność była przedawniona w rękach pierwotnego wierzyciela, co do zasady pozostaje przedawniona również po przelewie. Dla dłużnika oznacza to, że sama zmiana wierzyciela nie „odświeża” długu.
Jak podnieść zarzut przedawnienia?
Jeżeli otrzymałeś nakaz zapłaty, kluczowe jest szybkie ustalenie, w jakim trybie został wydany i jaki środek zaskarżenia Ci przysługuje. W postępowaniu upominawczym, gdy doręczenie następuje w kraju, termin na wniesienie sprzeciwu wynosi 2 tygodnie od dnia doręczenia nakazu. Jeżeli termin zostanie przekroczony, można bardzo łatwo utracić możliwość skutecznej obrony. W piśmie procesowym trzeba wyraźnie wskazać, że roszczenie jest przedawnione, oraz podać daty i okoliczności, z których wynika upływ terminu.
Podsumowanie
Przedawnienie długu jest bardzo skutecznym narzędziem obrony, ale nie działa samo przez się w każdej sytuacji i zawsze wymaga prawidłowej analizy dat, wymagalności, ewentualnego przerwania biegu oraz charakteru samego roszczenia. Jeżeli otrzymałeś nakaz zapłaty lub wezwanie do zapłaty i podejrzewasz, że roszczenie może być przedawnione, nie warto zwlekać z oceną sprawy. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w opisanej powyżej kwestii – skontaktuj się z moją Kancelarią. Przyjmuję Klientów w siedzibie w Gliwicach, a sprawy prowadzę przed sądami na terenie całego województwa śląskiego – w Katowicach, Rudzie Śląskiej, Zabrzu, Tarnowskich Górach, Rybniku, Sosnowcu, Tychach Bytomiu, Bielsku-Białej i innych miastach regionu.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Diduch
- Tadeusza Kościuszki 20/2, 44-100 Gliwice
Tel. +48 727 496 747, kancelaria@adwokatdiduch.pl
