Nowelizacja ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe (dalej: p.u.)
z 24 marca 2020 roku diametralnie zmieniła sytuację osób, które wcześniej prowadziły działalność gospodarczą. Przed nowelizacją sądy badały, czy dłużnik w trakcie prowadzenia działalności złożył wniosek o upadłość w ustawowym terminie (art. 21 p.u.), a jeśli nie – mogły oddalić wniosek o upadłość konsumencką z uwagi na zawinione doprowadzenie do niewypłacalności lub pogłębienie jej stopnia. Obecnie te przeszkody zostały usunięte.
W województwie śląskim problem zadłużenia po zamknięciu firmy jest szczególnie powszechny, gdyż region ten ma silne tradycje przedsiębiorczości – w Gliwicach, Katowicach, Zabrzu, Rybniku, Bielsku-Białej i Sosnowcu tysiące drobnych przedsiębiorców prowadziło działalność w branżach transportu, handlu, budownictwa, usług i gastronomii. Wskutek zawirowań ostatnich lat, związanych m.in. z pandemią COVID-19,
czy też w związku z wybuchem pełnoskalowej wojny na Ukrainie, wielu z nich zakończyło działalność z długami, które rosną z roku na rok wskutek odsetek i kosztów niekończących się egzekucji.
Niezbędny warunek: zamknięcie działalności i wykreślenie z CEIDG
Warunkiem złożenia wniosku o upadłość konsumencką jest posiadanie statusu konsumenta, tj. osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. Konieczne jest zatem:
- faktyczne zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej;
- wykreślenie wpisu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG).
Ustawa nie wprowadza żadnego minimalnego okresu oczekiwania między zamknięciem działalności a złożeniem wniosku. Wniosek można złożyć następnego dnia po wykreśleniu
z CEIDG. Sądem właściwym jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika, tj. dla mieszkańców Gliwic, Zabrza, Rybnika, Żor, czy też Tarnowskich Gór będzie to Sąd Rejonowy w Gliwicach, a dla mieszkańców Katowic, Bytomia, Chorzowa, Mikołowa – Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach.
Wspólnicy spółek handlowych
W przypadku wspólników spółek prawa handlowego sytuacja jest bardziej złożona. Spółka posiada odrębną podmiotowość prawną (lub quasi-podmiotowość w przypadku spółek osobowych). Wspólnik będący osobą fizyczną może złożyć wniosek o upadłość konsumencką po wystąpieniu ze spółki, pod warunkiem, że nie prowadzi innej działalności gospodarczej.
W przypadku spółek jawnych i partnerskich, gdzie wspólnicy ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki, upadłość konsumencka może objąć również te zobowiązania.
Jakie długi obejmie upadłość konsumencka?
Wniosek o upadłość konsumencką obejmuje całość zobowiązań dłużnika – bez rozróżnienia na prywatne i z działalności, tym samym upadłość obejmie:
- niespłacone faktury wobec kontrahentów;
- zaległości wobec ZUS (składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, FGŚP);
- zaległości podatkowe wobec urzędu skarbowego (w tym PIT oraz VAT);
- kredyty i pożyczki zaciągnięte zarówno na firmę, jak i prywatnie;
- zobowiązania z kart kredytowych;
- zobowiązania wobec pracowników (zaległe wynagrodzenia).
Co istotne, zobowiązania z tytułu składek ZUS i podatków mogą zostać umorzone w ramach postępowania upadłościowego konsumenta, gdyż nie należą one do kategorii zobowiązań wyłączonych z umorzenia na mocy art. 491(21) ust. 2 p.u. (wyłączone są m.in. alimenty, grzywny, obowiązki naprawienia szkody oraz zobowiązania umyślnie nieujawnione w toku postępowania upadłościowego).
Przyczyny niewypłacalności po nowelizacji 2020
Po wspomnianej na początku niniejszego artykułu nowelizacji przyczyny niewypłacalności nie są już badane na etapie ogłoszenia upadłości. Sąd ogłasza upadłość, o ile dłużnik jest niewypłacalny i ma zdolność upadłościową jako konsument. Przyczyny niewypłacalności mogą natomiast mieć wpływ na:
- długość planu spłaty wierzycieli: jeśli dłużnik doprowadził do niewypłacalności umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa – plan spłaty może zostać ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy, zamiast standardowych 36 miesięcy;
- możliwość odmowy oddłużenia: w skrajnych przypadkach sąd może odmówić ustalenia planu spłaty (art. 491(14a) p.u.).
W praktyce orzeczniczej, sądy w Gliwicach, Katowicach, Częstochowie, czy też Bielsku-Białej w stosunku do byłych przedsiębiorców, którzy doprowadzili do niewypłacalności błędnymi decyzjami biznesowymi (np. nadmierne zadłużanie firmy, brak reakcji na pogarszającą się sytuację finansową), wydają postanowienia o ogłoszeniu upadłości i ustalają plan spłaty, choć zazwyczaj jest on ustalany na okres przekraczający 36 miesięcy.
Upadłość konsumencka a upadłość przedsiębiorcy – porównanie
Różnice między postępowaniem upadłościowym konsumenta, a przedsiębiorcy mają zasadniczy charakter, gdyż dot. m.in.:
- opłaty: upadłość konsumencka – 30,00 złotych, zaś upadłość w trybie ogólnym – 1.000,00 złotych + konieczność wpłaty zaliczki na koszty postępowania,
- celu: upadłość konsumencka – w głównej mierze oddłużenie dłużnika, zaś upadłość przedsiębiorcy – zaspokojenie wierzycieli;
- formalizmu: upadłość konsumencka jest znacząco uproszczona proceduralnie;
- wymagania: w trybie ogólnym wniosek powinien być złożony w terminie 30 dni od powstania stanu niewypłacalności (art. 21 p.u.), zaś w upadłości konsumenckiej takiego wymogu nie ma.
Tym samym, w sytuacji trwałej niewypłacalności i niemożności dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, upadłość konsumencka dla niewypłacalnego przedsiębiorcy jest niemal zawsze rozwiązaniem korzystniejszym.
Podsumowanie
Ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez byłego przedsiębiorcę jest w obecnym stanie prawnym w pełni dostępne. Nowelizacja z 2020 roku usunęła główne bariery. Jeżeli zakończyłeś prowadzenie działalności gospodarczej i zmagasz się z długami, zarówno tymi firmowymi (ZUS, US, kontrahenci), jak i prywatnymi – warto rozważyć tę opcję, korzystając ze wsparcia profesjonalnego pełnomocnika. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej w opisanej powyżej kwestii – skontaktuj się z moją Kancelarią. Przyjmuję Klientów w siedzibie
w Gliwicach, a sprawy prowadzę przed sądami na terenie całego województwa śląskiego – również w odniesieniu do Klientów z Rybnika, Zabrza, Katowic, Żor, Mikołowa, Wodzisławia Śląskiego, Tarnowskich Gór, czy też Bielska-Białej.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Diduch
Tadeusza Kościuszki 20/2, 44-100 Gliwice
Tel. +48 727 496 747, kancelaria@adwokatdiduch.pl
