W mojej praktyce zawodowej prowadzonej w Gliwicach często spotykam się z sytuacjami,
w których oboje małżonkowie borykają się z problemem niewypłacalności. Wspólne zadłużenie zaciągane na przestrzeni lat, m.in. kredyty hipoteczne, pożyczki konsumenckie, limity kredytowe, poręczane przez drugiego małżonka zobowiązania pierwszego z nich sprawia, że upadłość konsumencka małżonków wymaga przemyślanej strategii. Błędna decyzja może mieć daleko idące konsekwencje dla sytuacji finansowej całej rodziny.
Czy małżonkowie mogą złożyć wspólny wniosek o upadłość konsumencką?
Nie. Polskie prawo upadłościowe nie przewiduje możliwości złożenia wspólnego wniosku
o ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez małżonków. Każdy z małżonków musi złożyć odrębny wniosek i każde z postępowań prowadzone jest niezależnie. W każdym z nich wyznaczany jest osobny syndyk, a masy upadłości ustalane są oddzielnie. Istnieje jednak szansa, iż sądy rozpoznając wnioski małżonków, przydzielą im tego samego syndyka. Ważnym jest, aby wnioski zostały złożone do właściwego sądu, dla małżonków z Gliwic będzie to Sąd Rejonowy w Gliwicach, dla małżonków z Zabrza, Żor, Tarnowskich Gór czy Rybnika również właściwym będzie Sąd Rejonowy w Gliwicach, zaś dla małżonków
z Katowic, Tychów, Chorzowa, Sosnowca, właściwym będzie Sąd Rejonowy Katowice-Wschód w Katowicach.
Upadłość jednego małżonka a majątek wspólny – art. 124 p.u.
To kluczowa regulacja, o której istnienie wielu moich Klientów nie ma pojęcia. Z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków małżeńska wspólność majątkowa ustaje z mocy prawa (art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku – Prawo upadłościowe [dalej: p.u.). Skutki tej regulacji są daleko idące:
- majątek wspólny małżonków wchodzi w całości do masy upadłości. Nie połowa,
a całość; - drugi małżonek może jedynie zgłosić swoją wierzytelność z tytułu udziału
w majątku wspólnym na listę wierzytelności (art. 124 ust. 3 p.u.).
W praktyce oznacza to, że upadłość jednego małżonka może pozbawić drugiego małżonka prawa do całego majątku wspólnego, w tym wspólnego mieszkania, samochodu, czy oszczędności.
Ustanowienie rozdzielności majątkowej przed upadłością – czy to pomoże?
Często Klienci zadają następujące pytanie: Czy można ustanowić rozdzielność majątkową przed złożeniem wniosku, żeby ochronić majątek wspólny? Odpowiedź jest złożona. Art. 125 p.u. stanowi, że ustanowienie rozdzielności majątkowej jest bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, jeżeli nastąpiło w ciągu dwóch lat przed dniem złożenia wniosku
o ogłoszenie upadłości. Oznacza to, że intercyza podpisana np. 6 miesięcy przed złożeniem wniosku nie ochroni majątku drugiego małżonka – sąd potraktuje ją tak, jakby nie została zawarta. Inaczej jest w przypadku rozdzielności majątkowej ustanowionej wcześniej niż dwa lata przed wnioskiem, gdyż taka rozdzielność jest co do zasady skuteczna. Istnieje jednak ryzyko, że syndyk będzie kwestionował czynności prawne dokonane z pokrzywdzeniem wierzycieli (na zasadzie tzw. skargi pauliańskiej).
Kiedy warto ogłosić upadłość obojga małżonków?
Ogłoszenie upadłości przez oboje małżonków jest strategią uzasadnioną wówczas, gdy:
- oboje są niewypłacalni i oboje ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania (np. oboje są kredytobiorcami, oboje poręczyli pożyczkę, oboje mają długi z własnych działalności gospodarczych);
- majątek wspólny jest obciążony długami obu małżonków;
- celem jest całkowite oddłużenie całej rodziny i faktyczny nowy start finansowy.
Kiedy upadłość jednego małżonka wystarczy?
Upadłość jednego małżonka może wystarczyć, gdy:
- długi dotyczą wyłącznie jednego z małżonków (np. z działalności gospodarczej prowadzonej wyłącznie przez niego);
- drugi małżonek ma własny dochód i zdolność do obsługi swoich zobowiązań;
- istnieje możliwość ochrony majątku drugiego małżonka (np. rozdzielność majątkowa ustanowiona ponad dwa lata przed dniem złożenia wniosku).
Podsumowanie
Upadłość konsumencka małżonków to temat wymagający dogłębnej analizy sytuacji faktycznej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy ustroju majątkowego, struktury zadłużenia i sytuacji osobistej obu małżonków. Jeżeli potrzebujesz pomocy prawnej
w opisanej powyżej kwestii – skontaktuj się z moją Kancelarią. Przyjmuję Klientów
w siedzibie w Gliwicach, aczkolwiek swoje usługi świadczę również wobec Klientów z innych miast m.in. Zabrza, Rudy Śląskiej, Tarnowskich Gór, Katowic, czy Tychów.
Kancelaria Adwokacka Adwokat Tomasz Diduch
Tadeusza Kościuszki 20/2, 44-100 Gliwice
Tel. +48 727 496 747 | kancelaria@adwokatdiduch.pl
